Online ortamlarda yaptığımız her işlem arkada dijital ayak izi bırakıyor. Peki bu ne anlama geliyor?

Dijital dünyanın son sürat gelişimiyle fiziksel yollarla halletmemiz gereken birçok işi, günümüzde artık çevrim içi halleder olduk. Günlük sosyal medya hesaplarımıza göz atmak, haber okumak, online alışveriş sitelerinde gezinmek gibi işlemler hayatımızın rutinleri haline geldi. Peki yaptığınız bu işlemlerin hepsinin size dair internet üzerinde bir veri bıraktığını biliyor muydunuz? Dijital ortamlardaki eylemlerimizin tamamının bıraktığı verilere, dijital ayak izi denir. İnternet dünyasında bıraktığınız tüm veriler, sizin profilinizi oluşturur ve sizinle alakalı bilgilerin internet ortamında saklanmasını sağlar. Dijital ayak izleri iki temel başlık altında toplanır.

1- Aktif dijital ayak izleri
2- Pasif dijital ayak izleri

Sosyal platformlarda öz iradeniz ile paylaştığınız içerikler (durum güncellemeleri, hikaye paylaşımları, fotoğraf paylaşımları, yaptığını yorumlar vb.) aktif dijital ayak izlerini oluşturur. İnternet üzerinde ne kadar fazla paylaşımda bulunursanız, bıraktığınız aktif dijital ayak izleriniz de o kadar fazla olur. İnternet üzerinden yaptığınız aramalar, web sayfalarındaki gezintiler, satın almalar, doldurulan formlar gibi hareketleriniz ise pasif dijital ayak izlerini oluşturur. Her isteyen bu verilere ulaşamaz fakat işlem yaptığınız web sitelerinin bağlı olduğu sunucular, internet sağlayıcınız gibi kurumlar, bu verileri kolaylıkla ellerinde tutabilirler. Ayrıca paylaştığınız bu size özel bilgiler daha özel oldukları için pasif dijital ayak izleri sizler için son derece önemli mahremiyet sorunları oluşturabilir.

Dijital Ayak İzi Bana Ne Gibi Zararlar Getirebilir?

Dijital dünya içerisinde hızla büyüyen ekonomi politikaları düşünüldüğünde, dijital ayak izleri olumsuz sonuçlar doğurabilir. Mevcut dijital dünyada en önemli metaların veriler olduğu için, arkanızda bıraktığınız her veri, şirketler için satılabilecek bir ürün olarak karşınıza çıkabilir. Dijitalleşme hayatımızın her alanında etkisini arttırdıkça bıraktığımızın dijital ayak izlerinin bizim için etkisini arttırmaktadır. Dolayısıyla veri haklarını korumak büyük önem arz ediyor.

Çevrim içi platformlarda her adımınız arkanız bir dijital ayak izi bırakıyor. Bu dijital izler aktif dijital ayak izi ve pasif dijital ayak izi olarak değerlendiriliyor.

Daha Az Dijital Ayak İzi bırakmak İçin Ne Yapmalıyım?

Web tarayıcıları dostunuz değildir. Web tarayıcıları genellikle ücretsiz servisler olarak bizlere sunulur. Çünkü internette ne yaptığınız hakkında bilgi toplamak için en kolay yollardan biri web tarayıcıları üzerinden veri toplamaktır. Yaptığınız her hareketin sizinle alakalı bilgiler verdiğini unutmayın. Verilere ulaşmaya çalışan siteleri otomatik olarak engelleyen açık kaynaklı yazılımları kullanmak fayda sağlayacaktır. Sosyal medya platformları, dijital alanlar yaratıp özgürce paylaşımların yapılmasını sağlıyor görünse de hepsi birer şirkettir ve şirketlerin ilk amacı para kazanmaktır. Günümüzde Web 2.0 ‘ın en büyük özelliği olarak bilinen ” User Generated Content ” (Kullanıcı tarafından oluşturulan içerik) sosyal medya platformlarının varlığını sağlamaktadır. Sosyal medya kullanırken bu özelliği göz önünde bulundurmayı unutmayın. Arama motorlarında yaptığınız aramaların bir süre sonra sizlere reklam olarak geliyor değil mi? İşte bilmelisiniz ki birçok arama motoru sizin için büyük tehdit oluşturmaktadır.

Dijital Ayak İzlerini Nasıl Unutturamaz, Silemez miyim?

Unutulma hakkı 2012 yılında Avrupa Komisyonu üyesi Viviane Reding’in açıklamaları ile gündeme gelmişti. 2014 yılında Avrupa Adalet Divanı internetin veri fabrikası olan Google’ın kullanıcılarına bazı durumlarda kendileri ile alakalı bilgilere yönlendiren verilere silme hakkı tanınması gerektiğine karar verdi. Mahkeme Avrups genelinde bilinen unutulma hakkı kapsamında, silmemek için “özel/belirli” bir neden bulunmadıkça, Google gibi arama motorunun bir süre sonra kullanıcılarla ilgili arama sonuçlarının silinmesine izin vermesi gerektiğine hükmetti. Unutulma hakkı, kısaca kişi ve kurumların internette kendi adlarıyla arama yapıldığında derlenen sonuçlar arasında kendileriyle ilgili bilgi, fotoğraf, belge gibi verilere yer verilmemesini isteme hakkını ifade ediyor. Tabi bunlar aktif ayak izi söz konusu olduğunda saptanabilir. Öte yandan erişemediğiniz ve pasif ayak izleriniz olarak bilinen verileri verirken çok dikkatli olmalısınız.

Unutulma hakkı, dijital dünyada size dair verilerin silinmesini talep edebilmenize olanak sağlayan bir haktır.